Terugblik jaarcongres Agora Network:

 ‘Samen of verdeeld: polarisatie, oorlogsdreiging en de toekomst van diversiteit’

Wat was het een waardevolle dag: de opkomst, open gesprekken en voelbare betrokkenheid. In de sfeervolle ruimte van het NS Trefpunt in Utrecht ontmoetten ruim honderdveertig professionals elkaar tijdens het jaarevenement van Agora Network om stil te staan bij een urgente vraag: zijn we samen of verdeeld?

In een tijd waarin tegenstellingen scherp zichtbaar zijn, klonk juist de roep om verbinding. Dagvoorzitter Cyranho Maikoe, bestuurslid van Agora Network, opende het congres als een ruimte voor dialoog en echte verhalen. “Wij willen stilstaan bij de ontwikkelingen, maar ook in het hier en nu staan. En vooruitkijken: de toekomst vraagt om moedige gesprekken.”

Met inspirerende bijdragen van onze gasten onderzochten we wat inclusief leiderschap betekent in de praktijk. De dag bood niet alleen reflectie, maar ook een duidelijke oproep: werk actief aan inclusie, júist waar het schuurt. Want dáár begint echte verandering.

Opening door Sevgi Akseki van NS
Sevgi Akseki, directeur Corporate Security bij NS, opende het jaarcongres en vertelde over haar ervaringen als vrouw, moslim en professional. Ze deelde haar persoonlijke ervaring over hoe het is om voortdurend in hokjes geplaatst te worden, maar ook dat verschillende organisaties nog altijd zoeken naar hoe ze écht inclusief kunnen zijn. “Bruggen bouwen is het toverwoord. Niet alleen met onze medewerkers, maar ook met de samenleving. Polarisatie raakt ook ons als organisatie”, vertelde ze over NS.



Lezing Iwan Bean: inclusief leiderschap vraagt gedrag
Leiderschapsexpert en auteur Iwan Bean hield een scherp betoog waarin hij het belang van gedrag boven beleid benadrukte. Hij liet zien hoe diepgewortelde sociale patronen ons sturen in wie we vertrouwen of juist buitensluiten. “We zijn evolutionair geprogrammeerd om verschil te zien. Laten we dus stoppen met uitspraken als: ‘ik zie geen kleur’. Dat is geen neutraliteit, dat is ontkenning.”

Volgens Bean beklijven bewustwordingstrainingen zelden zonder structurele opvolging. “We doen een training van twee dagen en verwachten verandering, maar zonder vervolg zakt het net zo snel weer weg.” Echte verandering vraagt meer: het vraagt oefening in ongemak én verankering in het dagelijks handelen.

Onze normen en overtuigingen ontstaan vooral tussen ons vijftiende en vijfentwintigste levensjaar, legde hij uit. Wie inclusiever wil leiden, moet dus actief door die diepgewortelde reflexen heen breken. Bean presenteerde vijf ontwikkelfasen van inclusief leiderschap (van onbewuste afwezigheid tot zichtbaar en verbindend handelen) en onderstreepte dat diversiteit en inclusie geen HR-vraagstukken zijn, maar strategische noodzaak.

Selda Akbal: niet meer fluisteren
Voorzitter Selda Akbal hield namens Agora Network een vlijmscherpe toespraak over de subtiele, hardnekkige mechanismen van uitsluiting. In haar woorden klonken zorgen én vastberadenheid: “Wij zijn de stemmen die niet mogen fluisteren.”

Echte inclusie vraagt volgens haar om grenzen stellen, het ongemak benoemen en moreel leiderschap. “Macht zonder moraliteit maakt geen leider, maar een heerser.” Ze waarschuwde voor een werkcultuur waarin mensen worden gemarginaliseerd onder het mom van ‘de cultuur’, terwijl het in feite gaat om dwingende psychologische beïnvloeding en het creëren van afhankelijkheid. Ze benadrukte dat leiderschap niet blijkt uit functie of titel, maar uit het gedrag dat we belonen en normaal zijn gaan vinden.



Panelgesprek: ervaringen en reflecties
Onder leiding van Cyranho Maikoe gingen Selda Akbal, expert diversiteit en inclusie en bestuursvoorzitter, samen met historicus Nadia Bouras, bestuurder Rabin Baldewsingh en opleidingskundige en auteur Farah Ramezani in gesprek over de persoonlijke en maatschappelijke kant van inclusie. Wat begon met de vraag "Wat was jouw keerpunt om je uit te spreken over rechtvaardigheid?" groeide uit tot een gelaagd gesprek over macht, verlies, moed en verantwoordelijkheid.

Bouras sprak kritisch over hoe ‘veiligheid’ soms wordt gebruikt om moeilijke gesprekken uit de weg te gaan. “Wiens veiligheid beschermen we eigenlijk?” vroeg ze zich af. 

Het gesprek verschoof naar de effecten van maatschappelijke onrust binnen organisaties: hoe gevoelens van onzekerheid kunnen leiden tot kliekjesvorming, pleasersgedrag en het onderdrukken van identiteit. Ramezani bracht nuance in het debat over polarisatie: “Tegenstellingen zijn soms nodig om verandering op gang te brengen, maar laten we ook oog houden voor de bruggenbouwers.” Ze benadrukte dat diversiteit breder is dan alleen culturele achtergrond. 



Akbal vulde aan dat Agora Network zich juist bewust blijft richten op culturele diversiteit, omdat dat aspect nog te vaak wordt vergeten in bredere D&I-discussies. “We brengen balans in het debat: niet omdat het het enige is wat telt, maar omdat het onderbelicht blijft.”

Baldewsingh sloot af met een krachtige oproep aan leiders: benut de volledige menskracht van de samenleving. “We verspillen talent door mensen buiten te sluiten op basis van afkomst of naam. Diversiteit is geen zwakte, het is een kracht en zelfs een noodzaak voor onze toekomst.” Hij benadrukte dat vooruitgang niet alleen van de politiek hoeft te komen, maar juist uit het maatschappelijk middenveld: scholen, bedrijven en instellingen die dagelijks werken aan verbinding en rechtvaardigheid.

Ahmed Aboutaleb: Leiderschap in een tijd van polarisatie
Ahmed Aboutaleb, oud-burgemeester van Rotterdam, sloot af met een indrukwekkende en persoonlijke reflectie. Hij opende met de constatering dat polarisatie geen nieuw fenomeen is. “Het lijkt alsof het debat over wij-zij pas recent is opgelaaid, maar het sluimert al decennia,” zei hij, verwijzend naar politici als Bolkestein en Fortuyn en naar periodes waarin migratie en diversiteit vooral als probleem werden geframed. Polarisatie is een constante onderstroom, waarschuwde hij, maar het gevaar schuilt in leiders die verdeeldheid voeden in plaats van verbinden.



Hij herinnerde aan 2 november 2004, de moord op Theo van Gogh en zijn eigen ervaringen met het leven onder zware beveiliging. Hij wees erop dat dreiging niet alleen uit extreemrechtse hoek komt, maar ook van andere radicale of gewelddadige groeperingen. “Ook daar moeten we durven kijken. Polarisatie komt niet alleen van buiten.”

Aboutaleb schetste hoe verdeeldheid vaak wordt aangewakkerd door mensen die daar belang bij hebben. “Er zijn mensen die leven van verdeeldheid. Zij hebben geen belang bij bruggen.” Tegelijk liet hij zien waar het antwoord ligt: in ontmoeting, wederzijds begrip en moreel leiderschap. Hij pleitte voor het investeren in vriendschappen, in ontmoetingen én in de moed om je uit te spreken, juist wanneer het ongemakkelijk wordt.

Spoken Word: Atta de Tolk
De dag werd afgesloten met een indringende spoken word performance van Atta de Tolk. In zijn kenmerkende stijl gaf hij woorden aan wat velen voelden: de urgentie, de hoop, de strijd én de verbinding. Zijn boodschap resoneerde als een echo van het hele congres: 

 “Fluisteren is geen optie meer. 
Liever: schreeuw het van de daken. 
We zijn hier samen om ons land beter te maken.”



Belangrijkste inzichten van de dag
• Inclusie vraagt om actie: bewustwording is een begin, maar zonder gedragsverandering blijft het vrijblijvend.
• Verandering begint bij jezelf: onderzoek je eigen aannames, copingstrategieën en de ruimte die je inneemt of juist opgeeft.
• Organisaties zijn een afspiegeling van de samenleving: polarisatie, onveiligheid en uitsluiting stoppen niet bij de voordeur.
• Leiderschap is nooit neutraal: wie geen positie kiest, bevestigt de status quo.
• Diversiteit gaat over iedereen: ook over wie níét in het stereotype plaatje past. Inclusie is geen gunst, maar een recht.

Tot slot
Het jaarevenement van Agora Network toonde opnieuw hoe waardevol het is om tijd en ruimte te maken voor eerlijke gesprekken en gedeelde inzichten. Het vraagt moed om te luisteren, om je uit te spreken en om het ongemak niet te vermijden maar te omarmen. Want dáár begint échte verandering.

Ook in het komende jaar blijven we ons inzetten voor het versterken van culturele diversiteit en inclusief leiderschap binnen organisaties. Met masterclasses, netwerkgesprekken en ontmoetingen. We nodigen je van harte uit om daaraan bij te dragen.

Tot ziens bij het volgende evenement. En tot die tijd: blijf luisteren, blijf spreken en blijf bouwen aan een samenleving waarin iedereen kan floreren.

 
  


  

Namens het Team van Agora Network,

Selda Akbal, Jobun Polimé, Seren Güven, Saida Taouil, Cyranho Maikoe en Melody de Oliveira Pina.

----------------------------------------------------------------------------------- 

Help mee onze boodschap te verspreiden!

Like, deel en reageer op onze post, zodat we als netwerk zichtbaarder worden en samen bouwen aan een inclusieve toekomst.

👉 LinkedIn 

Bouw mee aan onze online-community